info: lekker uit eigen regio!

 

Hieronder enige achtergrond-info bij het onderwerp ‘uit eigen regio’.

 meer uit eigen regio; werk samen, laat je initiatief zien

Kan Nederland zich met ‘korte ketens’ voeden?

Contact met overheden, aanbesteding

Voorbeelden uit het buitenland; grondbezit, ook in Nederland

=====================================================================

Lekker uit eigen regio

Lokale initiatieven meer zichtbaar maken kan op verschillende manieren

Zoek je medestanders. De websites van Transition Towns bieden aanknopingspunten, en in veel plaatsen zijn er nu al ‘eetbaar’ platforms, bijv.’ Eetbaar Rotterdam’, Éetbaar Nijmegen’, etc.  Een mooie bron van info is ook het verslag van de conferentie ‘Voedsel Anders’ die 21/22 februari 2014in Wageningen plaats vond, zie www.voedselanders.nl . Als je je verenigt is het ook makkelijker in discussie te gaan met de gemeente, over stadslandbouw bijvoorbeeld. Betrek evt. ook de provincie erbij. Goed voedsel hoort tegenwoordig op de politieke agenda thuis. In een aantal gemeenten staat ‘voedselbeleid’ al op papier , bijv. gerelateerd aan gezondheidszorg en/of het klimaatbeleid. (Voedsel is topprioriteit voor de reductie van het bijna 70% indirecte energiegebruik, via producten die we kopen)!

Laat je als duurzaam/lokaal initiatief gezamenlijk zien in je regio, al is het maar met een A4-tje in een kraam op een boerenmarkt in de Week van de Smaak. Zie voor de data van dit jaar www.weekvandesmaak.nl

Naast de Week van de Duurzaamheid zijn er nog diverse andere mogelijkheden om aan te sluiten op landelijke manifestaties. Bijvoorbeeld op de de Dag van de Stadslandbouw elk voorjaar(zie www.dagvandestadslandbouw.nl). De Dag van de Stadslandbouw zelf is volgens een LinkedIn Discussie nogal top-down georganiseerd, vooral gericht op gemeente-ambtenaren en beroepskrachten (en duur! Zeker met de excursie-dag erbij, : 225,- euro in 2013), maar op de zaterdag is er er een pubulieksdag waarop plaatselijke initiatieven zich laten zien. Daarnaast zijn er de Open dagen biologische landbouw ‘Lekker naar de boer’ (zie www.bionext.nl); de Dag van de Duurzaamheid (zie www.urgenda.nl). Keuze genoeg dus.

=====================================================

Kan Nederland zich met ‘korte ketens’ voeden?

Hier een artikel van Wageningen UR over het programma stedelijke footprint , waarmee men het grondoppervlak kan berekenen dat nodig is om een bepaalde gemeente te voeden. In het openingsscherm tik je het aantal bewoners in, druk op Enter, en er verschijnen drie kolommen in beeld: een kolom met de benodigde plantaardige voeding, een kolom met dierlijke producten en een kolom met de plantaardige producten die je nodig hebt om al die dieren te voeden. Daaronder staat in een taartdiagram het oppervlak dat je voor die productie nodig hebt.

Natuurlijk is er in bijna alle gevallen binnen de gemeentegrenzen niet genoeg grond. Maar in Nederland is zonder water, bebouwing etc. nog altijd ruim 3 miljoen hectare grond.  Volgens het CBS is ruim 2 miljoen hectare daarvan agrarisch gebied. Dus er gloort weer hoop. (red.: Het platteland is in Nederland altijd best dichtbij, een cirkel van 40 km zal in veel gevallen volstaan om een gemeente te voeden.) ‘Het idee voor dit rekenmodel kwam door de vele vragen uit het Stedennetwerk Stadslandbouw’, vertelt ruraal socioloog Esther Veen. Het model becijfert dat je voor het voeden van een gemiddelde omnivoor bijna drie keer zoveel grond nodig hebt voor het verbouwen van veevoer, als voor het verbouwen van de plantaardige voeding.

Een paar jaar geleden is door het LEI (Landbouw economisch Instituut) al uitgerekend wat het voor Nederland zou betekenen als we zelfvoorzienend zouden worden w.b. ons basisvoedsel (koffie, wijn etc. niet meegerekend). Zij brachten het rapport uit Nederland zelfvoorzienend, LEI (volledige titel: ‘Nationale en intenationale duurzaamheidsapsecten van de voedselproductie in Nederland’. ) Er werd ook berekend wat het voor het milieu in andere landen (Brazilië bijvoorbeeld) zou betekenen als ons beleid gewijzigd wordt. Er is inmiddels ook een nieuw rapport van Agriterra over ongeveer deze materie.

Een van de conclusies voor Nederland: Als de importen en exporten van voedsel  en veevoer zouden wegvallen, zou de voedselproductie in Nederland moeten worden herordend. De mate waarin dat dient te gebeuren, hangt af van de samenstelling van het dieet voor de Nederlandse inwoners, maar er is in elk geval genoeg grond, zelfs als we evenveel vlees blijven eten als nu. Het wegvallen van de export van voedsel zou naar schatting leiden tot een afname van het inkomen van het Nederlandse agrocomplex met een derde en een vermindering van de werkgelegenheid met zo’n 135.000 AJE. Dat komt overeen met ruim 1,5% van het bruto nationaal inkomen in Nederland en zo’n 2% van de Nederlandse werkgelegenheid. (red.: het is wel duidelijk dat een’ geïntegreerde’ of zelfs agro-ecologische werkwijze waar we omwille van de bodem en de biodiversiteit naar zouden moeten streven juist meer werkgelegenheid vereist. Dat berekent het rapport niet. In Amerika is uitgerekend dat er dan in plaats van de huidige 2 miljoen Amerikaanse boeren 40 miljoen  – grotendeels ‘nieuwe’ – boeren zouden moeten komen! Kan dat? Ja, zie Cuba. Daar gingen toen de olietoevoer uit Rusland na 1989 stagneerde veel nieuwelingen in de landbouw aan de slag en de productie daalde. Maar na een paar jaar steeg de productie – met minder of geen kunstmest en minder vrachtwagens – boven het nivo van voor 89.) nivo. )

In april 2013 kwam een nieuwe studie van het LEI uit: Voedselvoorziening in Nederland onder buitengewone crisisomstandigheden (90 pag, Kamphuis e.a.) Daarin staat dat we makkelijk 17 miljoen mensen kunnen voeden maar dat dan wel het menu verandert: seizoensgroenten (prima toch?), geen buitenlandse vruchten, wel kip maar minder ander vlees vanwege het voer, etc. De voedselvoorziening kan dan volgens het rapport nog prima aan de marktwerking worden overgelaten. Uit het rapport: Om 17 mln. Nederlanders in een autarkiesituatie te voeden is volgens de berekeningen 50-90% van het Nederlandse landbouwareaal nodig. De resterende grond blijft in het model braak liggen. In werkelijkheid zal dit areaal waarschijnlijk wel worden benut voor de voortbrenging van producten als aanvulling op het autarkiemenu uit het model………. De ervaring leert dat mensen – als bepaalde producten schaars of niet-voorradig zijn – erg inventief zijn en die producten zelf gaan maken of op zoek gaan naar alternatieven. Verwacht mag worden dat er in een autarkiesituatie allerlei huisindustrietjes en thuisbrouwerijen ontstaan, dat veel particulieren een moestuin gaan aanleggen, huisdieren zoals konijnen voor de slacht worden gehouden en zelf gaan vissen, en dat er meer op wild zal worden gejaagd. Als stadsbewoners hun krachten bundelen, kan stadslandbouw – zoals tijdens de voedselcrisis in Cuba in de jaren negentig – ook een alternatief zijn om bepaalde gewenste landbouwproducten voort te brengen…… (red: in het rapport gaat men ervan uit dat zulke ontwikkelingen in een crisissituatie ontstaan. We zouden ook politiek kunnen kiezen voor verandering maar de trend is juist naar meer vrije markt en dus meer grootschaligheid, zie elders op deze site. )

==============================================================

Contact met overheden, aanbesteding

Hier een samenvatting (2 pag.) van een onderzoek naar nut of noodzaak van Food Policy Councils in 40 amerikaanse steden. In een aantal Nederlandse gemeentes is inmiddels voedselbeleid van de grond gekomen, al dan niet vorm gegeven in een ‘Voedselstrategie’ bijv. gerelateerd aan gezondheidszorg en/of klimaatbeleid. Als wij daar voorbeelden van hebben zullen we ze hier op de site zetten. Het gevaar daarbij is dat je verzandt in bestuurlijke processen. Wij zijn ervoor om op de eerste plaatste focussen op ‘lokaal’, duurzaam, en ‘bottom-up’. Wat zijn de belemmeringen waar men tegenaan loopt? En, voor degenen die willen verkopen: Hoe kan de afzet verbeterd worden? Soms heb je daar de gemeente of provincie bij nodig.

Voorbeelden van voedselstrategiën in Nederland: Den Haag: (H)eerlijk Haags, Groningen: Groningen Groeit Gezond. tekening: voedselvisie in beeld

voedselvisie in beeld

Voor de grotere groepen zoals boerencoöperaties is het van belang dat ze ook mee kunnen doen in de catering van overheidsinstellingen , onderwijs en zorginstellingen etc. Zulke instellingen hebben ook een voorbeeldfunctie voor het bredere publiek. Daarvoor moeten producenten mee kunnen dingen naar de catering contracten. De catering wordt meestal aanbesteed aan grote landelijke cateraars, in 5-jaar contracten. Een tijd geleden heeft de SP hierover een motie ingediend, maar de commissie die daarover gaat heeft afname van lokale leveranciers afgeraden, tenzij ze een keurmerk voeren voor biologisch, of een ‘Erkend STreekproduct’ zijn. (Texels lamsvlees, etc.)

Inmiddels zijn er verschillende moties in de kamer ingediend over het bevorderen van lokale consumptie en productie. De minister beloofde dat er een digitaal loket zou komen. Inmiddels is het digitale ‘streekproductenloket’ geopend, beheerd door de stichting Streekeigen Producten Nederland (SPN) en de Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO), maar dat focust vooral op erkende streekproducten met een (handels)merk of certificaat.

Op de grote conferentie in feburari 2014 ‘Naar eerlijke en duurzame voedsel- en landbouwsystemen’ werd een workshop gewijd aan het onderwerp, zie leeshoek, korte ketens, zie 21 feb 2014 Daarin bleek dat het nog niet erg lukt in gemeentes die zich dat voorgenomen hadden om regionaal aan te besteden. Maar het kán wel, zie het aanstekelijke verhaal van Ingird Cermers over Flevoland.

=======================================

Voorbeelden in het buitenland; grondbezit, ook in Nederland

Inspirerende voorbeelden uit andere landen van agro-ecologische projecten: zie de ‘druppels’ op een google maps kaartje: Access to land for Community Connected Farming . Zie hieronder. Daar staan voorbeelden van samenwerkingsverbanden van de boer met zijn/haar consumenten. Zie de paarse ‘druppels’ op dat kaartje voor organisaties,  bijv. voor  gezamenlijke aankoop van land. Een hele rij voorbeelden ‘from all over Europe’, ook van verschillende vormen van ‘Grond verwerven voor gemeenschaps-landbouw’. Kijk vooral eens naar de paarse ‘druppel’ in het z.o. van Frankrijk: de organisatie ‘Terre de Liens’ (oorspronkelijk opgericht door een Nederlander aldaar). De organisatie bestaat sinds 2003, en eind 2010 waren er ongeveer 50 boerderijen in bezit met in totaal ongeveer 1600 ha die 70 boeren(gezinnen) werk bezorgen. www.terredeliens.org. De paarse ‘druppel’ in z-w Engeland is van ‘Landshare’: een heel ander concept: veel eigenaren die grond overhebben waar ze niets mee doen stellen die ter beschikking van anderen.Er wordt slechts één project in Nederland vermeld: De Nieuwe Ronde, Wageningen. Er zijn er intussen meer, zie ook het verslag van de workshop ‘voedselcollectieven’ tijdens de Voedsel Anders conferentie: in de ‘Leeshoek’ op deze site, Korte ketens’, 22 feb 2014.

In Wageningen heeft de gemeente voor  ‘De Nieuwe Ronde’ extra grond voor beschikbaar gesteld, dat is ook een vorm van gemeenschaps-bezit. Wat niet vermeld wordt op het overzicht hieronder is dat de stichting Grondbeheer, gesticht in 1976,  188 ha in bezit heeft die verpacht worden aan 13 biodynamische bedrijven. De stichting wordt gefinancierd uit donaties en schenkingen. De grondprijzen in Nederland zijn echter wel erg hoog voor dit soort projecten. Naast de St, Grondbeheer is er nog Loverendale, een vennootschap die twee boerderijen in Zeeland beheert. en in  de workshop ‘Toegang tot land’, tijdens de Voedsel Anders conferentie, 21 feb. 2014, vertelden Maria van Boxtel ( www.landco.nl)  en Benny (www.wervel.be) over constructies om de toegang tot grond te vergemakkelijken in in Nederland en in Vlaanderen

Een international netwerk voor CSA (Community Supported Agriculture) is www.urgenci.net

Hier een kaart van Europa  met verschillende Europese initiatieven erop, in Nederland nog slechts een.(De nieuwe ronde, Wageningen)

 Veel info over de verschillende initiatieven.